فضیلت شب قدر

شب هاي قدر

وَمَآ أَدْرَاکَ مَا لَيلَةُ الْقَدْرِ

شب قدر، پرارجترين و پررمز و رازترين شبها در گردونه زمان است که قلمها در وصفش ميشکنند، زبانها از توصيفش قاصرند و عقل در فهم آن مبهوت و متحير ميماند؛ شبي که به فرموده امام صادق عليهالسلام قلب رمضان به شمار ميايد.1
بهترين شب سال، شب قدر است که خداوند در قرآن کريم آن را شبي پربرکت دانسته2 و ارزش آن را برتر از هزار ماه بيان کرده است.3 ايا به راستي برکتي بالاتر از اين هست که يک شب همتراز هزار ماه يعني سي هزار شب يا 83 سال و چهار ماه قرار گيرد؟
معناي شب قدر

چرا اين شب «شب قدر» ناميده شده است؟ چه اسراري در آن نهفته و چه وقايع و حوادثي در آن رخ داده و ميدهد؟ مفسران قرآن کريم با استفاده از قرآن و احاديث پيشوايان معصوم دين درباره علت نامگذاري اين شب به «شب قدر» مطالب و دلايل زيادي آوردهاند.4 شب قدر يعني شب بزرگ و با عظمت؛ زيرا در قرآن کريم «قدر» به معناي منزلت و بزرگي خدا آمده است.5 همه مقدّرات بندگان نيز در طول سال در اين شب رقم ميخورد6؛ همچنانکه امام رضا عليهالسلام فرمودند: «خداوند در شب قدر آنچه را که از اين سال تا سال بعد پيش خواهد آمد، مقدّر ميفرمايد از زندگي يا مرگ، از خوب يا بد يا روزي. پس آنچه خداوند در اين شب مقرر ميکند، به حتم واقع خواهد شد.»7
البته اين امر هيچگونه تضادي با آزادي اراده انسان و مسئله اختيار ندارد؛ زيرا تقدير الهي به وسيله فرشتگان بر طبق شايستگيها و لياقتهاي افراد و به اندازه ايمان، تقوا، پاکي نيت و اعمال آنهاست. بدون شک مفاهيمي چون: وعده و وعيد، انذار و بشارت، کيفر و پاداش، بدون برخورداري انسان از اراده و اختيار بيمعناست. حضور انسان در محافل شب قدر، عبادت و دعا و … جلوههايي از حضور اراده و اختيار انسان است. بزرگترين اشتباه درباره حقيقت مشيت الهي اين است که گروهي خود را صاحب همه چيز ميدانند و تصور ميکنند خداوند به صورت مطلق همه کارها را به بندگان خود واگذار نموده است؛ پس نه ثواب و عقاب در کار است و نه مسئوليت و اخلاق. گروهي ديگر نيز فکر ميکنند انسان موجودي مجبور است که هيچ اختيار و آزادي ندارد و همه چيز با قضا و قدر تعيين ميشود؛ در حالي که حقيقت امري ميان اين دو نظر است؛ يعني نه جبر قضا و قدر و نه واگذاري مطلق به بندگان؛ چراکه بعضي از کارها را ما به خواست و اراده خودمان انجام ميدهيم؛ مثل خوردن، آشاميدن، رفتن، آمدن و … و در بعضي ديگر از کارها همچون به دنيا آمدن، از دنيا رفتن و … اراده و خواست ما مطرح نيست.8
در شب قدر فرشتگان بسياري به زمين ميايند؛ بهطوري که زمين بر آنها تنگ ميشود. لذا آن را «شب قدر» ناميدهاند؛ زيرا يکي از معاني «قدر» به معناي ضيق و تنگ است9 و در اين شب قرآن با تمام قدر و منزلتش به وسيله فرشته صاحب قدر بر پيامبر صلياللهعليهوآله نازل گرديد.10
پنهان بودن شب قدر

اينکه شب قدر در ماه مبارک رمضان واقع شده است، مورد قبول همه مسلمانان است و هيچگونه شک و ترديدي در آن وجود ندارد؛ زيرا از سويي خداوند در قرآن ميفرمايد: «ماه رمضان ماهي است که قرآن در آن نازل شده است»11 و از سوي ديگر در آيه اول سوره قدر ميخوانيم: «ما آن (قرآن) را در شب قدر فروفرستاديم». با توجه به اين دو آيه مبارکه، چنين نتيجهگيري ميشود که شب قدر خارج از ماه مبارک رمضان نيست و حتماً در اين ماه قرار دارد.
بنابر روآيات، خداوند اجابت را در ميان دعاها پنهان کرده است تا مؤمنان به همه دعاها روي آورند؛ همانگونه که وقت مرگ را پنهان کرده است تا مردم در همه حال پذيراي آن باشند. وقت قيامت و ظهور امام زمان عجلاللهتعاليفرجهالشريف را نيز مخفي کرده تا اهل معصيت آنها را دستاويزي براي نيل به مقاصد شوم خود قرار ندهند و در مقابل، مؤمنان در همه حال مراقبت بيشتري از خود نشان دهند.12 بر همين مبنا شب قدر مخفي است و زمان دقيق آن مشخص نيست. امام علي عليهالسلام دليل مخفي بودن شب قدر را در اين ميداند که مؤمنان شبهاي بيشتري را قدر بدانند و در آرزوي درک فضيلت آن به کارهاي نيک و عبادت بيشتري پرداخته، از معاصي و زشتيها دوري گزينند و در پرستش خداوند تلاش بيشتري نمايند.13
حکمت ديگر مخفي ماندن شب قدر آن است که اگر شب خاصي معين ميشد، برخي افراد بر اثر توفيق شبزندهداري و احياي آن به عجب و غرور مبتلا ميشدند؛ اما پنهان بودن آن باعث ميشود تا ملکات فاضله در مؤمنان راسختر شود و در نتيجه از برکات و فيوضات بيشتري در اين شبها بهرهمند گردند. اگر اين شب معلوم بود، حرمت و عظمت در خور شأن را نداشت؛ زيرا مردم همواره براي امور پنهان، احترام بيشتري قائلاند.

فضايل شب قدر

عظمت و فضيلت اين شب را بر ساير شبها از اين امور ميتوان به دست آورد:

1. آمرزش گناهان: پيامبر خدا صلياللهعليهوآله در تفسير سوره «قدر» فرمودند: «هر کس شب قدر را احيا بدارد و مؤمن باشد و به روز جزا اعتقاد داشته باشد، تمامي گناهانش آمرزيده ميشود.»14

2. قلب رمضان: امام صادق عليهالسلام فرمودند: «از کتاب خدا استفاده ميشود که شماره ماههاي سال نزد خداوند، دوازده ماه است و سرآمد ماهها ماه رمضان است و قلب ماه رمضان ليلة القدر است».15

3. بهتر از هزار ماه: در فرهنگ غني اسلام، همه چيز را با معيارهاي الهي ميسنجند و بر همين اساس قرآن در مورد شب قدر ميفرمايد: «لَيلَةُ الْقَدْرِ خَيرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْر» در دعاي 44 صحيفه سجاديه نيز ميخوانيم: «(عبادت و بندگي در) شبي از شبهاي آن، آن را برابر با (عبادت در) شبهاي هزار ماه قرار داد (چون خيرات و برکات و سودهاي ديني و دنيوي در آن است) و آن را شب قدر ناميد».

4. نزول قرآن: طبق روآيات، مجموع قرآن در شب قدر نازل شده است.16 اين نزول دفعي و يکباره قرآن است، اما نزول تدريجي قرآن طي 23 سال دوران نبوت پيامبر گرامي صلياللهعليهوآله بهصورت الفاظ نازل شده است.

5. نزول ملائکه: نزول ملائکه و روح در شب قدر نشانه شرافت آن بر هزار ماه است. امام باقر عليهالسلام فرمودند: «عمل صالح در شب قدر از قبيل نماز، زکات و کارهاي نيک ديگر بهتر است از عمل در هزار ماهي که در آن شب قدر نباشد.»17

6. عرضه اعمال بر حجت خدا: بنا بر روآيات و ظاهر آيت سوره قدر، شب قدر منحصر به زمان رسول خدا صلياللهعليهوآله نيست و فرشتگان در شب قدر مقدّرات يک سال را نزد «ولي مطلق زمان» ميآورند و بر او عرضه ميکنند.18 اين واقعيت از روز نخستين وجود داشته است و تا قيامت هم ادامه خواهد يافت. از سويي نيز بنابر روآيات زمين از نخستين روز خلقت تا آخر فناي دنيا بيحجّت نخواهد بود19 چنانکه امام علي عليهالسلام فرمودند: «شب قدر در هر سالي هست، در اين شب امور همه سال (و تقديرها و سرنوشتها) فرو فرستاده ميشود. پس از درگذشت پيامبر صلياللهعليهوآله نيز اين شب صاحباني دارد».20 حجت خدا در زمين در زمان حاضر وجود مقدّس و مبارک حضرت مهدي عجلاللهتعاليفرجهالشريف است و اوست که حجت خدا و وصي اوصيا و خليفه رسول خدا صلياللهعليهوآله و معصوم از هر گناه و پليدي است و لذا صاحب شب قدر است.

فرصت را غنيمت شمريم

شب قدر فرصتي است زرين و طلايي براي شستوشوي آينه دل. آن شب بهترين فرصت است تا خوبيها را جايگزين بديها، صلح و صفا را جايگزين اختلاف و تفرقه، احسان و نيکي را جايگزين ظلم و ستم، احسان به والدين را جايگزين عاق والدين، و صله رحم را جايگزين قطع رحم نماييم. نيکو و شايسته است با صدقات قدمي در جهت آباداني خانه آخرت برداريم و با اعمال نيک و خير، ثواب دو چندان ببريم. در شب قدر که شبزندهداري ميکنيم، خداوند نام ما را در گروه نيکبختان ثبت ميکند و آتش جهنم را بر ما حرام ميسازد. ايا توفيقي بالاتر از اين هست که آتش جهنم بر ما حرام شود و به خدا نزديک شويم؟ دعاهاي شبهاي رمضان مجموعهاي است بصيرتبخش که با تکرار تلاوت آنها به صورت هدفهايي براي ما در ميايد. پس هنگام خواندن اين ادعيه شايسته و بهتر است مفهوم آنها را نيز همواره مدنظر داشته باشيم و با تلاش و کوشش به سوي اين هدفهاي مطرح شده در دعاها گام برداريم.

Advertisements

دربارهٔ Persian Developer

I Love Developing applications

Posted on سپتامبر 9, 2009, in عمومی. Bookmark the permalink. 2 دیدگاه.

  1. tanx !!! …. eltemase doa … 🙂 !

  2. حتی اگه شب قدر یه افسانه بیشتر نباشه بازم ارزشش رو داره که بهش ایمان بیاریم.به امید روزی که همه شبامون شب قدر و همه روزامون ظهر عاشورا باشه.
    ممنون از مطلب خوبت دوست عزیز

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: